معرفی شهرستان مشگین شهر

شهرستان مشگين شهر در شمال غربي‌ ايران و 839 كيلومتري تهران واقع شده است و جمعيتي بالغ بر164007 نفر را در خود جاي داده است.آب و هواي اين شهرستان معتدل كوهستاني است و كوه معروف سبلان در 25 كيلومتري اين شهر واقع شده ‌است. شواهد و قرائن به دست آمده از منطقه باستاني شهريري ، حكايت از تمدني با قدمت شش هزار سال قبل از ميلاد در منطقه مشگين‌‏شهر دارد.
اورامي، وراوي ،خياو و پشگين شهر، اسامي اين شهر در ایام گذشته بوده است

محصولات كشاورزي: سيب-  انگور - هلو –گیلاس- آلبالو – زردآلو - خربزه - گندم - جو

رودهاي مهم: خياو چاي - مشكين چاي - اونار چاي - قره سو

گردشگاهها: ساوالان (سبلان) و دامنه هاي زيباي آن - پارك جنگلي – شيروان دره سي – هوشنگ ميداني - قره سو - زيستگاههاي قاراگول، موئيل، آيقار، ساربانلار و ...

آبگرمهاي معدني:  قوتورسويي – قينرجه – ايلاندو – شابيل – مليك سويي – موئيل سويي – آق سو

آثار تاريخي: سنگ نبشته شاپور دوم ساساني _ بقعه شيخ حيدر _ قلعه قهقهه _ قلعه ارشق _ كهنه قلعه _ مقبره سيد جعفر _ مقبره سيد سليمان _ كاروانسراهاي قانلي بلاغ، رضي و نقدي _ قلعه قشلاق زاخور _ ديو قالاسي _ قلعه بربر _ منطقه باستاني شهريري _ غارها و تپه هاي تاريخي و ...

شرايط اقليمي شهرستان مشگين شهر

حدافل دماي هواي مشگین شهر 5.9 درجه سانتي گراد و در ماههاي دي 39- ، بهمن 46- و در اسفند 28- درجه سانتي گراد بوده و از بهمن ماه  سير صعودي پيدا كرده و در تير ماه به اوج مي رسد و بعد از آن  كاهش مي یابد

مطالعه ميانگين رطوبت نسبي اين شهرستان نشان مي دهد كه بيشترين مقدار اين پارامتر به ميزان 41 تا 59 درصد به ماههاي سرد و به آذر لغايت اسفند مربوط مي شود و در بقيه ماههاي سال ميانگين  رطوبت نسبي از 41 تا 47 درصد متغير مي باشد ميانگين سالانه و ميانگين حداكثرها و حداقلهاي رطوبت نسبي مشکين شهر به ترتيب 63 ، 77 ، 48 درصد مي باشد.

براساس آمار و اطلاعات ميانگين مجموع سالانه بارندگي مشکين شهر 361.2 ميليمتراست .اين مقدار در ماههاي فصل زمستان به ترتيب 34.3 ، 38.4 ، 60.5 ميليمتر ودرفصل بهار مقدار بارندگي درماههاي فروردين ، ارديبهشت و خرداد به ترتيب 59.3 ، 40.7 ، 24.7 ، ميليمتر مي باشد و در فصل تابستان در ماههاي تير ، مرداد، شهريور به ترتيب 18.4 ، 1.3 ، 4.7 ميليمتر ودرماههاي مهر،آبان و آذر به ترتيب 18.2 ، 18.5 ، 27.3 ميليمتر مي رسد بيشترين بارندگي اتفاق افتاده طي يك شبانه روز 46.0 ميليمتر مي باشد كه درماه فروردين اتفاق افتاده است و توزيع فصلي بارندگي نشان مي دهد كه بيشترين مقداربارندگي دربهار با 134.6 ميليمتر، كه حدود38.3 درصد بارندگي سالانه دراين فصل اتفاق مي افتد.

براساس آمار و اطلاعات ارائه شده سمت و سرعت باد غالب اين شهر درطول سال جنوب غربي وميانگين سرعت باد غالب ساليانه 6.8 متربرثانيه و درصد بادغالب ساليانه 10.1 درصد و بدون باد سالانه 74.3 درصد مي باشد .شديدترين باد وزيده شده طي دوره آماري بلندمدت آن ازسمت  جنوب با سرعت 32.0 متربرثانيه درسال ‏2004‏ بوقوع پيوسته است .

تعداد روزهاي باپوشش ابري سالانه مشکین شهر تقريباُ 86 روز مي باشد كه بيشترين و كمترين تعداد روزهاي همراه باپوشش ابر به ترتيب به ماههاي اسفند و خرداد تعلق دارد.كمترين تعداد ساعات آفتابي به ماههاي سرد سال كه تعداد روزهاي ابرناكي بيشتري دارد، تعلق دارد كمترين ساعات آفتابي مشکين شهر به آذر ماه با 143.9 ساعت و بيشترين تعداد ساعات آفتابي در مردادماه با 270.1 ساعت ميباشد .متوسط تعداد روزهاي طوفانی با  رعدوبرق 6 روز در سال مي باشد.

علما، مراجع، شهدا و بزرگان مشگين شهر

در طول تاريخ داراي شخصيت‎ ها و علما و رجال بزرگي بوده از قبيل سعدالدين وراويني دانشمند و مترجم مرزبان‎ نامه, شيخ محمود خياوي عارف بزرگ قرن هفتم هجري قمري (مدفون در ليمر محله شهرستان آستارا), پير محمد پيشكيني از عرفا و ياران شيخ صفي الدين اردبيلي (مدفون در محله معروف به امام زاده روستاي ارباب كندي), شيخ ابوالحسن مشكيني اهل احمد بيگلو (مدفون در نجف اشرف) كه يكي از آثار علمي وي حاشيه بر كفايه الاصول آخوند خراساني مي باشد. ايشان استاد حضرت آيه الله مرعشي نجفي نيز بوده ‎اند.
در دوره معاصر نيز بويژه در جريان نهضت مشروطيت علما و رجال بزرگي از اين شهر برخاسته ‎اند از جمله شهيد ملا امام‎ وردي مشكيني كه از روحانيت غيرتمند و تحصل كرده نجف اشرف بوده و با جلوگيري از يورش طوايفي از عشاير شاهسون از غارت شهر هاي همجوار نقش بسيار مهمي در پيروزي و به ثمر رساندن نهضت قيام مشروطيت ايفا كرد. او كه با سران مشروطه تبريز ارتباط تنگاتنگ داشته است و در جريان بازگشت از جلسه سران مشروطه تبريز به مشكين, شبانه به وسيله مزدوران حاكم وقت اردبيل, به نام امير معزز دستگير و به تبريز انتقال يافته و در پشت نارين قلعه بدار آويخته مي شود. شيخ يوسف افقهي و شيخ قاسم پريخاني از ديگر علماي منطقه بودند و آيت ‎الله شيخ علي مشكيني آلني از فقها و دانشمندان عصر حاضر، رئيس محترم مجلس خبرگان و امام جمعه قم و مدرس حوزه ‎هاي علميه قم, و استاد ده ‎ها تن از علما و روحانيون و اساتيد دانشگاه‎ ها ‎و مراكز آموزش عالي مي‎ باشد که برخي از شاگران معظم له به سطح عالي علمي و مرجعيت رسيده اند.

بسيجيان جان بر کف و غيور مشکين شهر در طول 8 سال دفاع مقدس بسيار پرشور در جبهه هاي نبرد حق عليه باطل شرکت کرده و بيش از 600 شهيد تقديم به نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران كرده است.

سردار شهيد سرتيپ پاسدار حاج مير محمود بني هاشم و تعداد زیادی از علماي اين ديار به شهادت رسيده اند، شهيداني چون حجت‎ الاسلام و المسلمين حاج شيخ علي محبي و... از سرداران معروف و از جان گذشتگان هشت سال دفاع مقدس مي‎ باشند.

زمان مناسب برای مسافرت

آگاهي از تعداد روزهاي يخبندان و شرايط دمائي مشگین شهر براي مسافران و گردشگران مفيد مي باشد در ماههاي سرد سال ارتفاعات پربرف براي ورزشكاران و علاقمندان تفريحات زمستانه از جذابيت هاي خاصي برخوردار است
مناسب ترين شرايط اين منطقه ، نوسان حرارتي 18 تا24 درجه سلسيوس ونوسان رطوبتي 30 تا 70درصد ميباشد ، و موارد زير توصيه شده است.

-ميانگين حداقل دما طي ماههاي آذر لغايت اسفند زير صفرمي باشد

-مطالعه و بررسي رژيم دمائي مشکين شهر نشان مي دهد كه ماههاي سال ازتنش هاي محدود كننده حرارتي به دور بوده و براي انجام فعاليتهاي مختلف نظير كشاورزي، دامداري، صنعتي،عمراني و گردشگري و اقتصادي مناسب مي باشد ولي درپاره اي ازماههاي سرد سال از لحاظ سرما داراي محدويت مي باشد.

فصول بهار و تابستان براي اجراي هرنوع فعاليتي مناسب و زمستان آن براي علاقمندان به تفريحات و ورزشهاي زمستاني جالب مي باشد.

از جمله تحولاتي كه در دهه هاي اخير در صنعت توريسم به وجود آمده تنوع فصلي آن است توريسم زمستاني يكي از شكلهاي فصلي جهانگردي است كه در گذشته طبقات ممتاز اجتماعي مي توانستند از آن استفاده نمايد ولي امروزه به علت رونق جهانگردي و وجود تسهيلات ارزان قيمت و عمومي شدن جريانهاي توريستي مورد توجه ديگر اقشار مردمي نيز واقع شده است.

...millət yardım edin

  بزرگترين بناي خشتي منطقه شمالغرب ايران  در آستانه نابودي كامل قرار گرفته است.

 قلعه بالا از جمله آثار باستانی مشگین شهر بنام قلعه کهنه (köhnə qala )میباشد که متاسفانه بدلیل بی کفایتی مسئولین در حال از بین رفتن است.

به گزارش خبرگذاری جمهوری اسلامی ایرانبنای قلعه کهنه که در اصطلاح محلی به آن کهنه قالا           (köhnə qala)گفته می شود با شماره ٦١٨ درفهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این قلعه با مساحتی در حدود پانزده هزار متر مربع در قسمت ورودی مشگین شهراز طرف جاده اردبیل و بر روی تپه ای طبیعی باارتفاع تقریبی پنجاه متر قرار دارد و از شش برجک بادیوارهای ضخیم خشتی و حجره های کوچک آخور مانند تشکیل یافته است.

طراحی این حجره ها به گونه ای بوده است که هر حجره برای اسکان یک سرباز به همراه اسب پیش بینی شده است و دیوار های قلعه نیز از خشت و گل و برج های آن هم از سنگ با ملات گچ و آهک ساخته شده است.

سنگ نوشته بر جای مانده از این قلعه حکایت از ساخت آن در سال ٣٣٧میلادی به دستور˝ نرسه هرمزد˝ فرمانروای ساسانی خیاو در مدت شش سال دارد و از زمان زندیان تاکنون هیچ اقدامی برای مرمت آن انجام نشده است. در سال ١٣١٨ شمسی قلعه کهنه برای استفاده نظامی به ارتش واگذار شد که تا دهه ٤٠ به عنوان پادگان نظامی از آن استفاده می شد. هم اکنون بیش از ٩٠ درصد این بنا تخریب شده و به غیر از دو برجک و دیوارهای فرسودهچیزی از آن برجای نمانده است.

Qəhqəhə Qalası 

این قلعه برفراز یکی از مرتفع ترین قلل منفرد از رشته کوههای غرب روستای گنچوبه و در فاصله 3-4کیلومتر آن و (82 کیلو متری مشگین شهر ) بنا شده است سطح فوقانی صفه قله کد تاسیسات قلعه در آنها بنا شده نسبتا مسطح و در حدود یک هکتار وسعت دارد این قلعه در 4 طرف دارای برید گیهای عمودی و پرتگاههای رفیعی است که نفوذ ناپذیر میباشد تنها در بخش کوچکی از ضلع غربی دارای بریدگیهای کم ارتفاع و با شیب های نسبتا ملایم می باشد که به دامنه ها راه پیدا می کند در بریدگیها کم ارتفاع پله های کم عرض کنده شده و در بعضی نقاط به آن افزوده اند در هر حال محل عبور و صعود به قلعه در حد و ظرفیت یک نفر بوده است.

با احداث باروها - برج ها - دوازه ها در مسیر های ورودی بر صلاحیت قلعه افزوده اند

مصالح به کار رفته سنگ مالون ماسه ای و آذرین با ملات گچ می باشد طاق هشتی و بخشی کوچکی از تاسیسات روی قلعه آجر چهار گوش می باشد

واحدهای تشکیل دهنده قلعه اعم از تاسیسات دفاعی - نگهبانی - زندان - مخازن - انبار و ... هنوز مطالعه نشده است لازم است به موازات عملیات حفلظتی و ساماندهی پژوهش های باستان شناسی نیز انجام پذیرد .

در ارتفاعات قلعه و در دامنه های آن هیچگونه چشمه ای مشاهده نشده است تنها منبع تامین آب مورد نیاز ساکنان قلعه حوضچه هایی است به طول و عرض تقریبی5×3 متر عمق 2 الی 4 متر که در مسیر آب باران روی صفه فو قانی کنده شده و در زمستان ها با آب برف و باران پر می شده است آب اضافه بر آن احتمالا بوسیله قاطر و حیوانات بارکش از روستای همجوار به قلعه حمل می شده است ارتفاع قلعه از سطح دریا 1179 متر و از بستر دره های اطراف 300متر می باشد

تاریخچه :

ای قلعه از مهمترین و مستحکم ترین قلعه های دوره صفویه بوده است که شاهزادگان امیرانی چون سام میرزا _ القاص میرزا _ اسمعیل دوم _ خان احمد خان حاکم گیلان _ امیر خان _ حاکم ترکان و ... در آن زندانی بوده اند.

در زمان جنگ های ایرانی و عثمانی خزاین شاهان صفوی در آن نگهداری و حفاظت می شده است اهمیت این قلعه از اواخر دوره صفویه بتدریج کمتر شده ودر دوره قاجاریه به یکباره متروکه شده است.

احتمال دارد این قلعه نیز چون قلعه های بابک_ پیغام _ پشتو _ نودوز و ... در دوره های قدیمتر و حتی در قبل از اسلام نیز به لحاظ اهمیت سوق الجیشی مورد استفاده بوده باشد لازم است در جریان حفاظت و ساماندهی بررای نگهداری و مطالعه کلیه یافته های باستان شناسی مخصوصا سفال دقت کافی مبذول گردد.

موقعیت جغرفیایی شهرستان مشکین شهر

مقبره شیخ حیدر(شهرستان مشگین شهر)

بقعه منسوب به شیخ حیدر  تقریبا در مرکز مشگین شهر واقع شده و به شکل استوانه و به ارتفاع ۱۸ متر است. خارج بنا استوانه ای است ولی داخل آن به صورت دوازده ضلعی منتظم است.سرداب آن در زیر برج قرار دارد و دارای یک ورودی در ضلع شمالی است.در مورد تاریخ ساخت بنا نظرات متعدد وجود دارد ولی از لحاظ کاشی کاری احتمالا مربوط به قرن هفتم است.ساوالان خان 

 میدان ساوالان مشگین شهر

ترمه متن نوشته شده در قسمت انتهایی متن که به زبان ترکی نوشته شده است:این سنگ یک عقاب معمولی نیست بلکه نشانگر تاریخ با عظمت ملت ماست.

 و این هم عکسی دیگر از این شاهکار طبیعت

                 ساوالان٬دومانون قاخدی منی شاد ایلئدی

         هاوالاندئردی منی ٬ یاخجئلاری یاد ایلئدی

         یئره سلطان گووه شاهد اوزینی آد ایلئدی

         کیشیلیک معدنیدی! بابکی٬  امداد ایلئدی